Yan Tuloy Di Kasi Nagbabalik-Tanaw sa mga Aralin !

Mahal kong Talaarawan,

    Naiinis ako dahil medyo namamaga na naman ang aking mata, kagagaling pa nga lang ng nasa kanan eh pumalit naman yung kaliwa. Naisip ko na huwag na lang pumasok dahil masakit pero naisip ko na hindi dapat hadlangan ng pamamaga ng mata ang pag-aaral ko at kahit na asar-asarin pa ako ng maingay, makulit at dramatista kong katabi na si Jeanette. Nagkaroon kami ng mahabang pagsusulit sa AP at halos yung unang pahina lang ang aking mga nasagutan at yung pangalawa eh iilan na lang ang naisagot ko dahil wala nang pagpipilian. Kahit na libreng-libre kong nakikita ang sagot ng nasa harapan at gusto ko nang isulat sa papel ko dahil ang may pinakamababang puntos daw ay uulitin ang pagsusulit at nakasisigurado akong mas mahirap ang kasunod pero pinigilan ko talaga ang sarili ko na kopyahin dahil itinatak ko sa aking isipan ang salitang de bale nang bumagsak, basta't hindi nangopya. Nakakasigurado akong mababa ang makukuha kong puntos pero Lord sana naman hindi ako ang pinakamababa. Pagkatapos nang aming klase ay nagkaroon ang pangkat namin sa EP ng isang sandaliang pagpupulong pero siyempre tulad ng dati inaabot kami ng kalahating oras dahil sa lahat nagsasalita. Ito ang dahilan kaya ika-isa na ng hapon ako nakauwi.

Mahal kong Talaarawan,

    Mag-iikaapat na ng hapon nang ako ay makauwi dahil sa kami ay nagpipinta at nang ako ay makakain ay nagkompyuter ako upang gumawa ng takdang-aralin at magresearch na rin tungkol sa aking speech sa Monday.

Mahal kong Talaarawan,

    Pagkatapos ng aming klase ngayon ay hindi na ako nakapagpaalam kay sir Espina na hindi muna ako makapagpipinta ngayon at maaga akong uuwi dahil pupunta pa ako ng simbahan ng ikatatlo ng hapon dahil kami ay tutugtog para sa panimulang mga awitin para sa Diyos. Nang ako ay makauwi ay nakaramdam ako ng antok dahil sa kabusugan nang makakain kaya ako'y natulog muna at nagpagising na lang kay mama bago mag-ikatatlo ng hapon. Nang ako ay ginising ni mama ay naligo na ako at nagbihis kahit na antok pa rin. Nang ako'y makarating na sa simbahan kasama ang maraming bata ay nandoon na rin ang mga kasing-edaran namin na mga koreano na nagmula sa Beijing,China at marami silang isinagawang pagtatanghal at ikinatuwa ito ng mga bata. Hapon na ito nang matapos at nauna nang umuwi ang mga bata dahil kami ay nagsagawa pa ng isang pagpupulong para sa mga kabataan.

Bangkang Papel ni Genoveva edroza-Matute

   Ang maikling kwentong ito ay tumutuon sa pangyayari sa buhay ng isang bata bilang isang paslit at kung paano ito nawala dahil sa isang pangyayari na tatanim sa kanyang isipan kailanman.

Bangkang Papel

ni Genoveva Edroza-Matute

            

Nagkatuwaan ang mga bata sa pagtatampisaw sa baha. Ito ang pinakahihintay nilang araw mula nang magkasunud-sunod ang pag-ulan. Alam nilang kapag iyo’y nagpatuloy sa loob ng tatlong araw ang lansangang patungo sa laruan ay lulubog. At ngayon, ay ikalimang araw nang walang tigil ang pag-ulan.

             Ilang maliliit na bata ang magpapalutang ng mga bangkal papel, nariyang tinatangay ng tubig, naroong sinasalpok at inilulubog, nariyang winawasak.

             Sa tuwi akong makakikita ng bangkang papel ay nagbabalik sa aking gunita ang isang batang lalaki. Isang batang lalaking gumawa ng tatlong malalaking bangkang papel na hindi niya napalutang sa tubig kailanman...

             Isang batang lalaking nagising sa isang gabi, sa mag dagundong na nakagugulat.

             Sa loob ng ilang saglit, ang akala niya’y Bagong Taon noon. Gayon ding malalakas na ugong ang natatandaan niyang sumasalubong sa Bagong Taon. Ngunit pagkalipas ng ilan pang saglit, nagunita niyang noon ay wala nang ingay na pumapatak mula sa kanilang bubungan.

             Sa karimla’t pinalaki niya ang dalawang mata, wala siyang makitang ano man maliban sa isang makitid na silahis. Hindi niya malaman kung alin ang dagundong ng biglang pumuno sa bahay ang biglang pagliliwanag. Gulilat siyang nagbalikwas at hinanap nang paningin ang kanyang ina.

             Nagsunud-sunod ang tila malalaking batong gumugulong sa kanilang bubungan. Ang paggulong ng mga iyo’y sinasaliwan ng pagliliwanag at pagdidilim ng bahay, ng pagliliwanag na muli. Samantala’y patuloy ang pagbuhos ng ulan sa kanilang bubungan, sa kanilang paligid, sa lahat ng dako.

                        Muling nahiga ang nagbalikwas at ang tinig niya ay pinatalagos sa karimlan.

             “Inay, umuulan, ano?”

             “Oo, anak, kangina,” anang tinig mula sa dulo ng hihigan.

             “Inay,” ang ulit niya sa karimlan, “dumating na ba ang Tatay?”

             Sumagot ang tinig ngunit hindi niya maunawaan. Kaya’t itinaas niya nang bahagay ang likod at humilig sa kaliwang bisig. Sa kanyang tabi;y naroon ang kapatid na si Miling. Sa tabi nito’y nabanaagan niya ang katawan ng ina, at sa kabila naman nito’y nakita niya ang banig na walang tao.

             Ibinaba niya ang likod at iniunat ang kaliwang bisig. Naramdaman niya ang sigis ng lamig ng kanyang buto. Mula sa nababalot na katawan ni milng ay hinila niya ang kumot at ito’y itinakip sa sariling katawan. Bahagyang gumalaw ang kapatid, pagkatapos ay nagpatuloy sa hindi pagkilos. Naaawa siya kay Miling kaya’t ang kalahati ng kumot ay ibinalot sa katawan niyon at siya’y namaluktot sa nalabing kalahati.

             Naramdaman niya ang panunuot ng lamig sa kanyang likod. Inilabas niya ang kanag kamay sa kumot at kinapa ang banig hanggang sa maabot niya ang sahig.

             Anong lamig sa sahig, ang naisip niya, at ang kanang kamay ay dali-daling ipinasok muli sa kumot.

             “Inay,” ang tawag niyang muli, “bakit wala pa si Tatay? Anong oras na ba?”

             “Ewan ko,” ang sagot ng kanyang ina. “Matulog ka na, anak, at bukas ay magpapalutang ka ng mga bangkang ginawa mo.”

             Natuwa ang bata sa kanyang narinig.

             Magkakarerahan kami ng bangka ni Miling, ang aki’y malalaki’t matitibay...hindi masisira ng tubig.

             Dali-dali siyang nagbangon at pakapa-kapang sumiksik sa pagitan ng kapatid at ng kanyang kausap. Idinaan niya ang kanyang kamay sa pagitan ng baywang at bisig ng ina. Naramdaman niya ang bahagyang pag-aangay ng kaliwang bisig niyon. Ang kanang kamay noo’y ipinatong sa kanyang ulo at pabulong na nagsalita:

             “Siya, matulog ka na.”

             Ngunit ang bata’y hindi natulog. Mula sa malayo’y naririnig niya ang hagibis ng malakas na hangin. At ang ulang tangay-tangay noon.

             “Marahil ay hindi na uuwi ang Tatay ngayong gabi,” ang kanyang nasabi. Naalala niyang may mga gabing hindi umuuwi ang kanyang ama.

             “Saan natutulog ang Tatay kung hindi siya umuuwi rito?” ang tanong niya sa kanyang ina. Ngunit ito’y hindi sumagot.

             Sinipat niya ang mukha upang alamin kung nakapikit na ang kanyang ina. Ngunit sa karimlan ay hindi niya makita.

             Bago siya tuluyang nakalimot, ang kahuli-hulihang larawan sa kanyang balintataw ay ito. Tatlong malalaking bangkang yari sa papel na inaanod ng baha sa kanilang tapat...

             At samantalang pumapailanlang sa kaitaasan ang kahuli-hulihang pangrap ng batang yaon, ang panahon ay patuloy sa pagmamasungit. Ang munting bahay na pawid ay patuloy sa pagliliwanag at pagdidilim, sa pananahimik at pag-uumugong, sa pagbabata ng walang awing hampas ng hangin at ulan...

             Ang kinabukasan ng pagtatampisaw at pagpapaanod ng mga bangkang papel ay dumating... Ngunit kakaibang kinabukasan.

             Pagdilat ng inaantok pang batang lalaki ay nakita niyang nag-iisa siya sa hihigan. Naroon ang kumot at unan ni Miling at ng kanyang ina.

             Pupungas siyang bumangon.

             Isang kamay ang dumantay sa kanyang balikat at nang magtaas ng paningin ay nakitang yao’y si Aling Berta, ang kanilang kapitbahay.

             Hindi niya maunawaan ang tingin noong tila naaawa.

             Biglang-biglang naparam ang nalalabi pang antok. Gising na gising ang kanyang ulirat.

             Naroon ang asawa ni Aling Berta, gayon din sina Mang Pedring, si Alng Ading, si Feli, at si Turing, si Pepe. Nakita niyang ang kanilang bahay ay halos mapuno ng tao.

             Nahihintakutang mga batang humanap kay kay Miling at sa ina. Sa isang sulok, doon nakita ng batang lalaki ang kanyang ina na nakalikmo sa sahig. Sa kanyang kandungan ay nakasubsob si Miling. At ang buhok nito ay walang tigil na hinahaplus-haplos ng kanyang ina.

             Ang mukha ng kanyang ina ay nakita ng batang higit na pumuti kaysa rati. Ngunit ang mga mata noo’y hindi pumupikit, nakatingin sa wala.

             Patakbo siyang lumapit sa ina at sunud-sunod ang kanyang pagtatanong. “Bakit, Inay, ano ang nangyari? Ano ang nangyari, Inay? Bakit maraming tao rito?”

             Ngunit tila hindi siya narinig ng kausap. Ang mga mata noo’y patuloy sa hindi pagsikap. Ang kamay noo’y patuloy sa paghaplos sa buhok ni Miling.

             Nagugulumihang lumapit ang bata kina Mang Pedring at Aling Feli. Ang pag-uusap nila’y biglang natigil nang siya’y makita.

             Wala siyang narinig kundi... “Labinlimang lahat ang nangapatay...”

             Hindi niya maunawaan ang ang lahat. Ang pagdami ng tao sa kanilang bahay. Ang anasan. Ang ayos ng kanyang ina. Ang pag-iyak ni Aling Feli nang siya ay makita.

             Sa pagitan ng mga hikbi, siya’y patuloy sa pagtatanong...

             “Bakit po? Ano po iyon?”

             Walang sumasagot sa kanya. Lahat ng lapitan niya’y nanatiling pinid ang labi. Ipinatong ang kamay sa kanyang balikat o kaya’y hinahaplos ang kanyang buhok at wala na.

             Hindi niya matandaan kung gaano katagal bago may nagdatingan pang mga tao.

             “Handa na ba kaya?” anang isang malakas ang tinig. “Ngayon din ay magsialis na kayo. Kayo’y ihahatid ni Kapitan Sidro sa pook na ligtas. Walang maiiwan, isa man. Bago lumubog ang araw sila’y papasok dito... Kaya’t walang maaaring maiwan.”

             Matagal bago naunawaan ng bata kung ano ang nagyari.

             Sila’y palabas na sa bayan, silang mag-iiba, ang lahat ng kanilang kapitbahay, ang maraming-maraming tao, at ang kani-kanilang balutan.

             Sa paulit-ulit na salitaan, sa sali-salimbayang pag-uusap ay nabatid niya ang ilang bagay.

             Sa labinlimang nangapatay kagabi ay kabilang ang kanyang ama...sa labas ng bayan...sa sagupaan ng mga kawal at taong-bayan.

             Nag-aalinlangan, ang batang lalaki’y lumapit sa kanyang ina na mabibigat ang mga paa sa paghakbang.

             “Inay, bakit pinatay ng mga kawal ang Tatay? Bakit? Bakit?”

             Ang mga bata noong nakatingin sa matigas na lupa ay isang saglit na lumapit sa kanyang mukha. Pagkatapos, sa isang tinig na marahang-marahan ay nagsalita.

             “Iyon din ang nais kong malaman, anakm iyon din ang nais kong malaman.”

             Samantala...

             Sa bawat hakbang na palayo sa bahay na pawid at sa munting bukid na kanyang tahanan ay nararagdagan ang agwat ng ulila sa kanyang kabataan.

             Ang gabing yaon ng mga dagundong at sigwa, ng mga pangarap na kinabukasan at ng mga bangkang papel – ang gabing yaon ang kahuli-hulihan sa kabataang sasansaglit lamang tumagal. Ang araw na humalili’y tigib ng pangamba at ng mga katanungang inihahanap ng tugon.

             Kaya nga ba’t sa tuwi akong makakikita ng bangkang papel ay nagbabalik sa aking gunita ang isang batang lalaki. Isang batang lalaking gumawa ng tatlong malalaking bangkang papel na hindi niya napalutang kailanman...

Larawan:http://fc07.deviantart.net/fs71/f/2010/326/b/7/__bangkang_papel___by_i_shots-d33dc4a.jpg

Mahal kong Talaarawan,

    Tanghali na naman akong nagising ngayon kaya pagkagising ko'y nagmadali akong kumain at naligo dahil paparating na ang susundo sa amin papuntang simbahan at nang kami ay makarating na kasama ang mga bata ay nagsimula ulit kami ng aming huling pag-eensayo at pagkatapos nito'y tsaka dumating ang mga tao para sa pagsisimba.

    Pagkatapos ng simba ay umuwi na ako kasama sila papa at mama dahil may mga gawain pa akong tatapusin. Pagdating sa bahay ay nakusot ko ang kanan kong mata at ito'y namula at natakot akong baka maging soreyes kaya itinulog ko baka sakalng mawala.

    Pagkagising ko'y namumula pa rin kaya ako'y nagpahinga ng konti at nang mag-iikaanim na ng hapon ay napansin kong nawawala na ang pagkapula at kumain na kami ng hapunan at nagsimula na akong gumawa ng ilang takdang-aralin.

Mahal kong Talaarawan,

    Tinanghali ako ng gising ngayon dahil mag-iikaapat na ng umaga nang ako ay makatulog dahil bukod sa hapon na ako nagising nang ako'y natulog ng tanghali at nakapagkape, ay masyado kong iniisip ang aking pagtatalumpati sa asignaturang ingles. Wala pa kasi akong sinisimulan at kakabisaduhin ko pa ito.

    Ito ang dahilan kung bakit hindi ako nakapagmorning devotion sa aming simbahan kaya nasa bahay lamang ako ngunit ng mag-iikawalo na ng umaga ay nagtext ang aming pastor at pinapapunta na ako ng simbahan kaya ako'y naghanda at pumunta doon kasama si Nemuel na aking kapit-bahay na siyang drummer. Pagdating doon ay isinasagawa na ang planong ginawa ko dati para sa disenyo ng isang office at ngayon naman ay may n\iniatas sa akin na gumuhit ng isang disenyo para sa ikatlong palapag. Medyo natagalan akong gawin ito kaya hapon na kami nakapag-ensayo para sa mga tutugtugin namin bukas sa pagsisimba. Pagkatapos nito ay mag-iikawalo na nang kami ay nakauwi ni Nemuel.

Mahal kong Talaarawan,

    Nang marinig ko na ang apilyido ko sa mga binunot ni sir Inahid na susunod na magiispeech ay kinabahan na ako dahil wala pa akong naiisip na topic o sa madaling salita ay wala pa akong nagagawa. Hindi ito nawala sa isipan ko hanggang ako ay makauwi dahil hindi ko maisip ang sarili ko na nagsasalita sa harapan dahil ako yung tipo ng tao na laging kabado. Pero wala na kong ibang magagawa kundi ang paghandaan ito.

    Maaga akong nakauwi ngayon dahil hindi kami nagpintinta dahil sa wala ang iba naming materyales. Pag-uwi ko sa bahay ay sa halip na tapusin ko ang isa sa aking mga pinipinta ay natulog muna ako dahil sa antok at tsaka ko ito ginawa nang ako'y gumising.

Mahal kong Talaarawan,

    Halos mag-iikaapat na ng hapon nang ako ay makauwi ngunit habang kami ni Vega ay naglligpit kanina ng mga pintura na ming ginamit sa pagpipinta ay biglang natapon ang isang lata ng pintura at natanggal ang takip at natapon ito. Nagulat kami sa nangyari at alam namin na paparating na si sir Espina, ayaw naman namin itong punasan na lang dahil masasayang kaya sinalok namin ng sinalok ng maliliit na kutsara ngunit nang marinig namin ang ubo ni sir ay nagmadali akong kumuha ng illustration board at tinakpan ito, sakto namang pagpasok ni sir. Pagpasok niya ay parang walang nangyari at mabuti'y hindi niya inialis ang illustration board sa sahig. Maayos kaming naglilinis ni Vega at nang pumasok ng palikuran si sir ay agad naming itinuloy ang paglilinis at muli kaming huminto nang lumabas si sir. Nang tuluyan na siyang umalis ay agad kaming naglinis ni Vega at buong pasalamat na hindi nalaman ni sir dahil baka magalit siya.

Mahal kong Talaarawan,

    Hindi ako nakapasok ngayon dahil lalong lumala ang pamamaga ng aking mata dahil sa kuliti, nagkakaroon ako nito kada isang taon. Napagdesisyunan kong hindi muna pumasok upang ito ay gamutin at makapagpahinga dahil lalong lumalala kapag naaarawan. Wala akong ibang ginawa maliban sa pagagamot ng aking mata kundi maggitara ng kung ano-anong kanta at napapansin kong pagaling na ang pamamaga nito. Nang makapananghalian na kami ni mama ay pumunta ako sa Penafrancia kasama si Nemuel na aking kaklase at siyamnapung bata dahil kasama ang mga batang ito sa mga tuturuan ng mga koreano at kami naman ni Nemuel ang tutugtog at magaasikaso sa mga batang ito.

    Tatlong tricycle ang nasakyan namin dahil sa dami nila at nang makarating doon ay nagsimula na kaming mag-ayos ng mga instrumentong gagamitin at tsaka nagsimula. Nang matapos ito ay ikaanim na ng hapon at tsaka kami umuwi kasama ang siyamnapung bata.

Mahal kong Talaarawan,

    Pagkatapos ng klase ay dumiretso ako sa aming simbahan upang magpraktis ng aming mga tutugtugin bukas dahil may mga darating na mga koreans at magtuturo sila sa mga bata. Pagdating doon ay wala hindi pa agad kaming nag-umpisa dahil hapon pa naman ang aming praktis at hinihintay pa ang ibang tutugtog kaya ako'y natulog muna. Nagising ako nang ikaapat na ng hapon at tamang-tama na nag-umpisa na kame. Pagkatapos ng aming pagpapraktis ay hindi muna kami umuwi dahil doon na kami pinakain ng hapunan at nang kami ay makauwi ay ikapito na ng gabi.

Mahal kong Talaarawan,

                Hindi na ako lumiban sa huling dalawang asignatura dahil wala na akong natututunan ngunit nang ako’y tawagin ni ma’am Cabrera ay nagulat ako dahil wala nagsuuslat ako at sumagot naman ako ngunit mali. Napahiya tuloy ako at dahil diyan naisip ko na mali talaga ang palaging lumiliban dahil wala nang pumapasok sa aking isip.

                Pagkatapos ng aming klase ay hindi ko akalaing maghihintay ako sa aking mga kagrupo dahil kin ausap sila ni ma’am Manlagnit at mag-iikalima na ng hapon ng kami ay makapagsimula n gaming gagawin sa Filipino at mabuti’y natapos naming ito.

                Pagkatapos nito ay naglakad na akong umuwi kasama ang aking kamag-aral dahil hapon na at pag-uwi  ko’y ginawa ko ang collage-painting na iniatas sa akin ni sir Espina.

Mahal kong Talaarawan,

                Maaga akong gumising ngayon dahil araw ng Linggo at kinakailangang maagang pumunta ng simbahan upang mag-ensayo n gaming mga tutugtugin mamaya. Pagdating doon ay nagsimula na kaming magpraktis at pagkatapos nito ay tsaka nagsimula na.

                Pagkatapos ng samba ay umuwi na ako kasama sila mama at papa dahil magpipinta pa ako ngunit ng makauwi ako ay nanood kami nila papa ng isang pelikula at hindi na ako nakapagpinta dahil gabi na kami natapos.

                Dahil hindi na ako nakapagpinta ay natulog na ako at napagdesisyunang bukas ko na lang gagawin ang aking pinta.

Natapos Din Ang Short Film !

Mahal kong Talaarawan,

    Tinanghali kami ng gising ng aking kapatid kaya kami'y nahuli sa morning devotion sa simbahan at pagkatapos nito ay nag-almusal kami doon bago ako pumunta sa praktis sa short film. Ika-sampu ng umaga nang makarating ako sa bahay nila Medel na aming pinagpapraktisan at ika-labindalawa naman kami nakapag-umpisa dahil hindi maiiwasan ang tawanan at harutan bago mag-umpisa. Mabuti at natapos na namin ito at nauna na akong umalis sa kanila dahil kinakailangan ko pang pumunta sa aming simbahan upang magpraktis ng mga tutugtugin bukas para sa simba. Halos hindi naging maayos ang aming pagpapraktis dahil wala ang drummer na si Nemuel na aking kaklase dahil nagpapraktis din siya kasama ang kanyang mga kagrupo para sa short film.

Mahal kong Talaarawan,

    Maaga ako ngayong nakauwi dahil maaga kaming pinauwi ni sir Espina. Masaya akong naglakad kasama ang aking mga kamag-aral at nang ako'y makarating na sa bahay ay nagpahinga muna ako at natulog dahil hindi na ako nakakatulog ng tanghali simula nung Lunes. Nagising ako sa lakas ng radyo na pinapakinggan ni mama kaya ako'y bumangon na upang magkompyuter at nakikipag-usap sa aking mga ka-miyembro at may praktis pala bukas, kaya pupunta na naman ako bukas kila Medel na kung saan kami ay nagpapraktis.

Sayang Naman .

Mahal kong Talaarawan,

       Nanghihinayang ako na hindi man lamang ako napasama sa may mga top mula nung unang markahan, sayang ang mga certificate ko na katibayan ng pakikilahok sa mga event na hindi ko maaaring ipasa dahil tanging ang may mga top lamang ang maaaring magpasa, Sayang talaga!

    Siyempre tulad ng dati liban na naman ako sa huling dalawang asignatura at mabuti'y may natapos akong ipinta ngayong araw na ito at mas lalo akong sumaya nang nalaman kong nais itong bilihin ni ma'am Daito.

    Medyo maaga ako ngayong nakauwi dahil maaga kaming pinauwi ni sir Espina dahil may mga gagawin din siya. Pagdating sa bahay ay binuksan ko agad ang kompyuter upang magresearch dahil kinakailangan naming gumawa ng essay sa english na inaamin kong hirap talaga ako sa bagay na ito pero pipilitin ko kahit english carabao ang maisulat ko.

Mahal kong Talaarawan,

       Mag-iikalima na ng hapon nang ako ay makauwi na ipinagtaka ni mama, gumawa kasi kami ng aming proyekto sa science sa skul at nagpinta kaya inabot ako ng sobrang hapon. Pagdataing sa bahay ay kumain muna ako dahil hindi pa ako nanananghalian at dahil ginagamit pa nang kapatid ko ang kompyuter ay naggitara muna ako at hindi ko namalayang inabot na pala ako nang dalawang oras sa paggigitara tsaka ako nag-atubiling humiram ng kompyuter sa aking kapatid dahll inaantok na ako ngunit kailangan ko pang gawin ang aking mga gawain.

Mahal kong Talaarawan,

       Ikaapat na ng hapon nang ako ay makauwi dahil sa pagpipinta sa skul na sana ay matapos na dahil ayaw ko nang laging lumiliban sa klase dahil nahuhuli ako sa mga aralin lalo na sa asignaturang chemistry dahil mahina ako sa asignaturang ito. Pagkauwi ko ay nagpahinga muna ako ng saglit dahil napagod ako sa paglalakad pauwi. Nang makapagpahinga na'y binuksan ko ang kompyuter upang gumawa ng takdang-aralin at magsimula nang gumawa ng speech dahil baka ako na ang mabunot sa english dahil kakaunti na lang kaming hindi pa nakakapagsalita sa harapan.

Mahal kong Talaarawan,

       Mag-iikaapat na ng hapon nang ako ay makauwi galing sa paaralan dahil ako ay may ipinipinta at malapit na itong matapos. Pagdating sa bahay ay kumain ulit ako kahit na ako'y nakakain na dahil nagugutom ulit ako, pagkatapos nito ay binuksan ko ang kompyuter upang gumawa ng ilang gawain at upang magdownload na rin ng pang-edit ng video na kakailanganin sa aming gawain sa filipino.

Mahal kong Talaarawan,

       Pagkatapos ng simba ay umuwi na ako kasama ang aking mga magulang dahil kinakailangan kong matapos ang aking ipinipintang kalikasan. Pagdating sa bahay ay nagpahinga muna ako ng saglit at tsaka nagpinta. Natapos ko ito ng hapon na at pagkatapos nito ay nanood kami ni papa ng isang pelikula habang kumakain at tsaka natulog pagkatapos nito.

Kinagisnang Balon ni Andre Cristobal Cruz

      Ang kwentong Kinagisnang Balon ay nagpapakita ng pagpapatunay ng isang anak na hindi mana-mana ang isang hanap-buhay na mula pa sa magulang at pagkakaroon ng matinding paninindigan sa kanyang sarili.

Kinagisnang Balon

Ni: Andres Cristobal Cruz

Sinasabing walang lampin sa purok ng Tibag na hindi nilabhan sa tubig na sinasalok sa malalim, malaki’t matandang balon.  Sinasabing walang nagluto ng pagkain at naghugas ng kinanan sa Tibag na hindi gumamit ng tubig sa balong iyon. Sinasabing walang naligo sa Tibag na hindi nagbuhos ng malinis at malamig na tubig na siyang biyaya ng matatandang balong tisa. Anupa’t masasabing walang isinilang at inilibing na taga-Tibag na hindi uminom o binindisyunan ng tubig na galing sa kanilang balon. Kung iisipin, masasabi rin na ang buhay at kamatayan ng mga taga-Tibag ay nasa balong iyon. Mahalaga nga ang gayon, ngunit ang bagay na ito’y hindi nila pinag-uukulang masyado ng pansin. Sa kanila, ang balon ay bahagi ng kanilang buhay at kapaligiran, bahagi na ng kanilang mga kinagisnang alamat at mga paniniwala’t pamahiing imumulat nila sa kanilang mga anak, at imumulat naman na mga ito sa susunod nilang salinlahi. Walang nakatitiyak kung kailan hinukay ang balong iyon. “Noon pang panahon ng Kastila,” anang matatanda. “Hindi pa kayo tao, nandiyan na ‘yan,” giit naman ng iba. At parang pagpapatunay, patitingnan ang mga tisang ginamit sa balon. Kauri raw at sintigas ng mga ginamit sa pader ng Intramuros o kaya’y sa mga pinakamatatandang simbahang katoliko sa Pilipinas. Ipaglalaban naman ng iba na ang balon ay hinukay, o sa lalong wastong salita ay ipinahukay ng mga maykapangyarihan noong panahon ng mga Amerikano.Katunayan daw, maraming bayan sa Pilipinas, lalo na sa Luzon, ang may mga balong katulad ng nasa Tibag. Kaya naman daw matatagpuan ang mga ganitong balon sa labas ng mga matatandang bayan ay upang madaling masugpo ang kolerang ilang beses nang kumalat sa buong kapuluan at umutas ng libu-libong pagkukunan ng tubig ay nasa labas ng bayan, porlomenos, madali ang pagsugpo sa kakalat na makamandag na kolera. May kalabuan man, kung sa bagay, ang ganoong pala-palagay, wala namang magagawa ang mausisa. Basta’t iyon daw ang paniwalaan, tapos ang kuwento! Ganoon din ang ibubulyaw ng mga matatandang pikon kung kokontrahin mo sila sa kanilang pananakot. Kung gabi raw na madilim, lalo na kung patay ang buwan, may malignong lumilitaw sa may balon. Magtago ka raw at sumilip sa likod ng mga punong kakawate, kung minamalas ka, makikita mo na lamang at sukat ang isang pagkaganda-gandang babae sa may balon. May inaaninaw daw itong mukha ng kung sinong katipang nalunod o maaaring nilunod sa balon noong panahon pa ng mga Kastila. Minsan naman daw, mga kung anu-anong hayop ang nagsisilabasan sa may balon at nag-uungulan. At ano bang mali-maligno! Naisipan daw ng ilang kabinataan ang magpahatinggabi sa likod ng mga punong kakawate. At ano ang natuklasan nila? Ang nananakot ang siyang natakot. At nang magkabistuhan na, humangos daw itong may kinakapkap na kung ano at hinabol ng mga nakatuklas. Hindi matapus-tapos ang sisihan nang makasal nang di oras ang dalawang “maligno” na walang iba kung di ang tanging biyudo’t pinakamatandang dalaga sa Tibag. Isa na iyon sa masasayang pangyayari sa balon ng Tibag. Sa may balon naglalaba’t naliligo ang mga dalaga’t kababaihan. Kung naroon na ang mga dalaga, panay naman daw ang hugas ng paa ng mga binata. Naroon na ang nakawan ng tingin, mga patalinghagang salitang sinusuklian ng saboy ng tubig o mga hindi natutuloy na pagbabantang magsumbong. Ang ingay ng mga batang nagsisipaligo, ng mga balding pumapalo sa gilid ng balon, mga pigil na hagikgik ng mga babae, harutan ng mga dalaga. Marami ang makapagsasabi sa Tibag, ang buhay-buhay, tulad ng matandang balon, ay siya na nilang kinagisnan, kinamulatan pa rin ng kanilang mga anak at mamanahin pa rin ng mga anak naman nito. Isa na sa mga makapagsasabi si Tandang Owenyong Aguwador. Siya lamang ang aguwador sa Tibag. Ang ibang sumasalok, may pingga at balde, ay para gamit lamang sa bahay. Gamit din sa bahay ang sinasalok ng mga dalagang nagsusunong ng banga ng inumin, balde o golgoreta. Hanapbuhay ni Tandang Owenyong Aguwador ang pag-iigib ng tubig. Iniigiban niya ang ilang malalaking bahay sa Tibag at pinupuno din niya ang mga tapayan o dram ng mga talagang nagpapaigib sa mula’t mula pa. Ito ang mga pamilyang kung nagpipista ay siyang pinakamaraming handa’t bisita, mga nagiging hermano o punong-abala sa mga komite de festejos. Ito rin ang ipinag-iigib ng ninuno ni Tandang Owenyo. Maglilimampung taong gulang na si Tandang Owenyo. Maiksi ang gupit ng kanyang kulay abong buhok. Pangkaraniwan ang taas, siya’y laging nakakamisetang mahaba ang manggas at kapit sa katawan. Matipuno at siksik daw ang katawan nito noong araw. 21. “Ba’t naman di magkakaganoon e sa banat ang kanyang buto sa pagsalok n’on pa man,” sabi ng iba. 22. “Di ba’t ‘yan ‘kamo,” dagdag ng ilan, “aguwador din?” 23. “Di ba’t ang Ba Meroy ay aguwador din?” 24. “Aba, siyanga, ano?” 25. Ang pangalan ng ama ni Tandang Owenyo ay Ba Meroy. Namatay ito noong panahon ng Hapon. 26. “Pero ‘ala pang giyera,” pilit ng iba, “umiigib na ang Tandang Owenyo.” 27. Minana na niya ang opisyong iyan.” 28. “E, si Nana Pisyang Hilot? Di ba’t sa balon sila…” 29. “A, oo! Doon niligawan ng Tandang Owenyo si Nana Pisyang. Ipagtanong mo.” 30. “Labandera na noon si Nana Pisyang?” 31. “Labandera na. Ang ipinag-iigib ng Tandang Owenyo ang siyang ipinaglalaba naman ng Nana Pisyang. Kaya nga maganda ang kanilang istorya, e.” 32. “Ang Da Felisang Hilot?” 33. “Aba, e labandera rin ‘yon. Tinuruan naman niyang manghilot ang kanyang anak. ‘”Yan nga si Nana Pisyang.” 34. “Tingnan mo nga naman ang buhay.” 35. “Sa Amerika ba, merong ganyan?” 36. “Pilipinas naman ‘to, e! Siyempre dito sa ‘tin, pasalin-salin ang hanapbuhay.” 37. “Mana-mana ang lahat.” 38. “Si Ba Meroy aguwador, puwes, si Tandang Owenyong anak ay aguwador din.” 39. “At si Nana Pisyang ng Da Felisa, labandera.” 40. “Pero si Nana Pisyang humihilot din.” 41. “Ow, ano ba naman ‘yon? Di naman araw-araw e me nanganganak. Saka, bigyan mo na lang ng pangkape ang Nana Pisyang, tama na.” 42. “Me pamamanahan na sila ng kanilang mga ikinabubuhay.” 43. “Di nga ba’t katu-katulong na ng Nana Pisyang sa paglalaba’t paghahatid ng damit ang dalagita niyang si Enyang? Meron na siyang magsisiksgreyd.” 44. “At si Narsing nila?” 45. A, si Narciso ba? Sayang. Tapos ng hayskul, hindi na nakapagpatuloy.” 46. “Ow tama na ‘yon. Tapos ka’t hindi, pareho rin.” 47. “Si Narsing ang me ulo. Laging me dalang libro e!” 48. “Sa library nga raw sa kabayanan nagbabasa’t humihiram ng libro.” 49. “Minsa’y nakita kong may kipkip na libro. Tinanong ko kung ano.” 50. “E. ano raw?” 51. “Florante at Laura daw.” 52. “Tingnan mo nga ‘yan. Sayang na bata. May ulo pa naman.” 53. “Balita ko’y ayaw mag-aguwador.” 54. “Nahihiya siguro. Biruin mo nga namang nakatuntong na halos sa kolehiyo at sa paaaguwador mapupunta. Ba’t nga naman iyong iba. Karabaw inglis alam e mga tente bonete na.” 55. “Kayo, pala, oo! Para naman kayong bago nang bago sa Pilipinas. Pa’no me malalakas na kapit ‘yon!” 56. “Di aguwador din ang bagsak ni Narsing!” 57. NAGHIHIMAGSIK si Narsing. Ayaw niyang pumasan ng pingga. Totoo nga na umiigib siya. Ngunit iyon ay para gamit lamang nila sa bahay. At gusto pa niyang bitbitin ang dalawang balde kaysa gumamit ng pingga. 58. Sabi ng mga matatandang babaing naglalaba sa may balon, kung magpingga lamang si Narsing mapagkakamalan daw itong si Tandang Owenyo noong bagong tao pa ito. Iyon din ang palagay ng mga nagkakahig ng sasabungin,ng mga naghuhuntahan sa harap ng tindahang sari-sari sa tapat ng lumang kapilya. 59. Kung naririnig ni Narsing ang gayong sabi-sabi lalo lamang sumisidhi ang kanyang paghihimagsik. At ito’y may kasamang malalim na hinanakit. 60. Nagsasampay ang kanyang ina nang siya’y magpaalam isang umaga. Ang apat na alambreng sampayan ay lundung-lundo sa bigat ng malalaking sinampay. Hindi na nakita ni Narsing na ang sampayan ay nawalan ng laman, na ang damuhan sa may gilid ng bakod na siit ay walang latag na kinula. Sa kabilang gilid ng bakuran hanggang sa duluhang papunta sa bukid ay gumagapang ang kamoteng putpot, na ang talbos ay naagad. May kapirasong balag na ginagapangan naman ng upo. 61. Binigyan si Narsing ng kanyang inang Nana Pisyang ng konting babaunin. Ito’y naipon sa paglalaba’t sa pinagbilhan ng ilang upo at talagang inilalaan para sa susunod na pasukan ng mga bata. 62. Nakituloy si Narsing sa isang tiyuhin sa Tondo, sa Velasquez. Sa area, naglalakad siya’t naghahanap ng mapapasukan… Kahit na ano, huwag lamang pag-aaguwador. Nakaranas siya ng gutom, ngunit nagtiis siya. Kung anu-anong kumpanya’t pagawaan ang kanyang sinubukan. Pulos naman NO VACANCY at WALANG BAKANTE, ang nakasabit sa mga tarangkahan at pintuan ng mga pinupuntahan niya. 63. Hindi lamang pala siya ang nabibigo. May nakakasabay pa siyang madalas na mga tapos ng edukasyon at komers. Ang mga ito’y me dala pang sulat na galing sa ganoo’t ganitong senador o kongresman. Natatawang ibig maluha ni Narsing. Binabale-wala na pala ng mga ito kahit na pirma ng mga pulitiko. Maski siguro si Haring Pilato ang nakapirma, talagang walang maibibigay na trabaho ang balanang puntahan ni Narsing. 64. Napadaan si Narsing sa isang malaking gulayan ng Intsik. Subukin na nga ‘’to, sabi niya sa sarili habang pumapasok siya sa isang ektarya yatang gulayan na binakuran ng mga alambreng matinik. Kinausap niya ang Intsik na nakita niyang nagpapasan ng dalawang lalagyan ng tubig na tabla. Taga-alis ng uod, magpala o magpiko sabi ni Narsing sa Intsik. 65. “Hene puwede,” sagot ng Intsik, “hang lan akyen tlamaho. Nahat-nahat ‘yan akyen lang tanim, dilig.” 66. “O, paano, talagang wala?” sabi ni Narsing at napansin niyang tumigas ang kanyang boses. Para siyang galit. 67. “Ikaw gusto pala ngayon lang alaw, ha,” sagot ng Intsik. Nangingiti-ngiti. “Akyen gusto lang tulong sa ‘yo. 68. “O sige, ano?” 69. “Ikaw, kuha tubig, salok sa balon, dilig konti. Ikaw na gusto?” 70. Ibinigay ng Intsik ang kanyang pinipinggang pinakaregadera. 71. Kinabukasan ng hapon nagpaalam si Narsing sa kanyang tiyahing nasa Velasquez. Sumakay na siya ng trak pauwi sa kanilang bayan sa lalawigan, sa Tibag.Pangkaraniwan na sa Tibag ang nabibigo sa paghahanap ng trabahong bago at hindi minana. Habang daan ay inisip-isip niya kung paano niya maiiwasan ang kanyang mamanahing hanapbuhay na halos pantawid-gutom lamang, ang isang kalagayang pagtitiis mula sa umpisa hanggang sa katapusan, walang kamuwangan, hirap, at laging nakasalag, kung hindi sa kabutihang loob ng ilan, sa pagsasamantala naman ng marami. 72. Mabuti pa, sabi ni Narsing sa sarili, hindi na ’ko nakapag-aral. Parang nabuksan ang kanyang isip at guniguni sa sanlibu’t sanlaksang kababalaghan ng kalikasan at sa maraming paghahamon ng buhay na di niya maubos-maisip kung paano mapananagumpayan. 73. Magtatakip-silim na nang dumating siya sa Tibag. Dinumog siya ng mga paslit na nagtatanong kung mayroon siyang dalang pasalubong. Wala, wala siyang dala. 74. Ang sumunod sa kanyang si Enyang ay tahimik na nag-ahin ng hapunan sa lumang dulang. Habang sila’y kumakain, naramdaman ni Narsing na naghihintay ang kanyang ama’t ina ng kanya pang isasalaysay tungkol sa kanyang paghahanap ng trabaho sa Maynila. Ano naman ang maibabalita niyang hindi pa nila nalalaman tungkol sa kahirapan ng paghahanap ng trabaho? 75. Inalok siya nang inalok at pinakakaing mabuti ng kanyang ina. Animo’y nagkandagutom siya sa Maynila. Pasulyap-sulyap siya sa kanyang amang nasa kabisera ng dulang. Nagpupuyos ang kanyang kalooban sa kanyang nasasaksihan. Nag-aagawan ang mga paslit sa ulam. Tipid na tipid ang subo ng kanyang ama’t ina. Marami pa silang inom ng tubig kaysa sa subo ng kanin. Ang ulam nila’y kamatis at bagoong na may talbos na naman ng kamote, isang mangkok na burong mustasa at ilang piniritong bangus. Maya’t maya ay sinasaway ng kanyang ina ang mga batang parang aso’t pusa sa pag-uunahan sa pagkain. Sa buong Tibag, sila lamang marahil ang hindi halos nagkaroon ng mumo sa dulang. Noong araw, hindi sila ganoon. Ngayon, kung magsabaw sila sa sinigang o minsan sang buwan nilagang karne, halos sambalde ang ibubuhos na tubig para dumami ang sabaw. Habang lumalaki’t dumarami ang subo ng mga bata, dadalang naman nang dadalang at liliit ang subo ng kanyang ama’t ina. Siya man ay napapagaya na sa kanila. 76. Ang ganoong tagpo ay kanyang pinaghihimagsikan. Katulad din iyon ng kanyang paghihimagsik kung nasasaksihan niya ang kanyang mga kapatid na palihim na waring nagsusukat ng mga damit na mahuhusay na ipinaglalaba’t ipinamamalantsa ng kanilang ina. Katulad din iyon ng kanyang paghihimagsk na matapos na sa pagiigib ng kanyang ama at napapansin niyang dumarami ang kulubot sa ulo kung nakikita itong pasan-pasan ang pingga’t dalawang balde na animo’y isang Kristo sa pagkakayuko na ang paghihirap ay wala nang katapusan. 77. Noong gabing iyon. nagkasagutan sila ng kanyang ama. Nakaupo si Narsing sa unang baytang sa itaas ng kanilang mababang hagdan. Nakatingin siya sa duluhan ng bakuran. Iniisip niyang harapin pansamantala ang pagtatanim ng gulay. Nalingunan na lamang niyang nakatayo ang kanyang ama sa may likuran niya. 78. “Gayon din lamang,” mungkahi ng kanyang ama sa malumanay na boses, at ibig mong maghanapbuhay, subukin mong umigib.” 79. May idurugtong pa sana ang kanyang ama, ngunit hindi na nakapigil si Narsing. Malakas at pasinghal ang kanyang sagot. 80. “Ano ba naman kayo! Aguwador na kayo, gusto n’yo pati ako maging aguwador!” 81. Napatigagal ang kanyang ama. Ang kanyang ina’y napatakbo at tanong nang tanong kung bakit at ano ang nangyari. 82. Minumura siya ng kanyang ama. “Bakit?” wika nitong pinaghaharian ng pagdaramdam at kumakatal ang tinig. “Ano ang masama sa pag-aaguwador? Diyan ko kayo binuhay!” 83. Nakatayo na sana si Narsing, ngunit sinundan siya ng kanyang ama’t buong lakas na hinaltak at inundayan ng sampal. Parang natuklap ang mukha ni Narsing, Itinaas niya ang isa niyang kamay upang sanggahin ang isa pang sampal. Nakita niyang nagliliyab ang mga mata ng kanyang ama. 84. Sumigaw ang kanyang ina. may kasama itong iyak. Yakap siyang mahigpit ng kanyang ina. Huwag daw siyang lumapastangan. Pati ang mga bata’y umiiyak at humahagulgol na parang maliit na hayop. 85. Lumayo ang kanyang ama’t iniunat ang katawan sa isang tabi ng dingding na pawid. Dinig na dinig pa rin ang kanyang sinasabi. 86. Nag-aral ka pa naman, sayang. Oy, kung me gusto kang gawin, sige. Di kita pinipigil. Darating din ang araw na mararanasan mo rin… mararanasan mo rin.” 87. Kung anu-anong balita ang kumalat sa Tibag. Kung umiigib si Narsing ng tubig para sa kanilang bahay hindi siya pinapansn ni binabati tulad ng dati. Ganoon din ang kanyang ama. Waring nahihiyang magtanung-tanong ang mga tao, ngunit hindi nahihiyang sa kani-kanilang sarili’y magpalitan sila ng tsismis at mali-maling palagay. 88. ISANG linggo pagkatapos ng pagkakasagutan nilang mag-ama, ang Tandang Owenyong ay nadisgrasya sa balon. Nadupilas ito at mabuti na lamang daw at sa labas ng balon nahulog. Kung hindi raw, patay. Ang dibdib ng matanda ay pumalo sa mga nakatayong balde at ito’y napilayan. Nabalingat naman ang isang siko niya. Sabi ng marami ay nahilo ang matanda. Ang iba’y nawala sa isip niya ang ginagawa. 89. Nilagnat pa si Tandang Owenyo. Ipinatawag na ang pinakamahusay na manghihilot na tagaibayo. Nakikiigib ang mga iniigiban ni Tandang Owenyo sa iba. Kailan daw ba iigib uli ang matanda. Walang malay gawin ang ina ni Narsing. Ang kanilang dati nang malaking utang sa tindahan ni Da Utay ay lalong lumaki sa pagkakasakit ng matandang aguwador. 90. Isang hapong umiigib si Narsing ng gamit sa bahay ay may naglakas-loob na nagtanong kung magaling na ang kanyang ama. Bakit daw hindi pa siya ang sumalok. Sayang daw kung ang kinikita ng ama niya’y sa iba mapupunta. 91. Hindi nanlilibak o sumasaring ang pagkakasabi noon. Iyon, sa palagay na ni Narsing, ay patotoo sa paniwalang siya ang talagang magmamana sa gawaing iyon ng kanyang ama. 92. KINABUKASAN, hindi nangyari ang inaasahang mangyari ni Narsing. Hindi siya tinukso ni pinagtawanan at kinantiyawan. Nalapnos ang kanyang balikat at magdamag na nanakit ang kanyang mga buto sa pag-aakyat-panaog sa mga hagdang matatarik, sa pagsalin at pagbuhat ng tubig. Siya na ang umiigib. 93. Pabiling-biling si Narsing sa kanyang hinihigang sahig. Nakikita niya ang malalayong bituin. Narinig niya ang mga mumunting hayop at ang alit-it ng mga kawayang itulak-hilahin ng hangin. Sa malayo’y may asong kumakahol na parang nakakita ng aswang o ano. Hindi siya nakatulog. Marami siyang iniisip. Naalaala niya noong siya’y nasa hayskul. Bago siya maidlip, sa guniguni niya ay nakita niyaang kanyang sariling kamukha ng kanyang amang animo’y isang Kristong pasanpasan ang pingga’t dalawang balding mabibigat. Naisipan din niyang taniman nang taniman ang bakuran nilang ngayo’y hindi na kanila’t inuupahan na lamang. 94. Maaga pa’y bumaba na ng bahay si Narsing. At siya’y muling umigib. Mahapdi ang kanyang balikat. Humihingal siya’t parang hindi na niya kayang ituwid ang kanyang mga tuhod. 95. Noong hapon, naghihintay si Narsing ng kanyang turno sa balon. Nagbibiruan ang mga dalaga’t kabinataan sa paligid ng balon. May tumatawang nagsasabing binyagan ang kanilang bagong aguwador. 96. “Binyagan si Narsing!” sigaw ng mga nasa paligid ng balon, at may nangahas na magsaboy ng tubig.

Larawan:

http://www.spraguephoto.com/stock-photos/06km437-Day-in-the-life-of-a-boy,-14-year-old-Kun-Nob-collecting-water-from-well.-Kampot-Province.-Note:-use-in-Scotland-embargoed-until-March-2009,-Cambodia.%7C14812.jpg